(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.4. అధ్యాయః 004
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనేన కృపంప్రతి కారణకథనపూర్వకం సంధ్యనంగీకరణం॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-16-0x(5089)(60354)
ఏవముక్తస్తతో రాజా గౌతమేన తపస్వినా।
నిఃశ్వస్య దీర్ఘముష్ణం చ తూష్ణీమాసీద్విశాంపతే॥ 9-16-1(60355)
తతో ముహూర్తం స ధ్యాత్వా తవ పుత్రో మహామనాః।
కృపం శారద్వతం వాక్యమిత్యువాచ పరంతపః॥ 9-16-2(60356)
యత్కించిత్సుహృదా వాచ్యం తత్సర్వం శ్రావితో హ్యహం।
కృతం చ భవతా సర్వం ప్రాణాన్సంత్యజ్య యుధ్యతా॥ 9-16-3(60357)
గాహమానమనీకాని యుధ్యమానం మహారథైః।
పాండవైరతితేజోభిర్లోకస్త్వామనుదృష్టవాన్॥ 9-16-4(60358)
సుహృదా యదిదం వాక్యం భవతా శ్రావితో హ్యహం।
న మాం ప్రీణాతి తత్సర్వం ముమూర్షోరివ భేషజం॥ 9-16-5(60359)
హేతుకారణసంయుక్తం హితం వచనముత్తమం।
ఉచ్యమానం మహాబాహో న మే విప్రాగ్ర్య రోచనే॥ 9-16-6(60360)
రాజ్యాద్వినికృతోఽస్మాభిఃకథం సోస్మాసు విశ్వసేత్॥ 9-16-7(60361)
అక్షద్యూతే చ నృపతిర్జితోఽస్మాభిర్మహాధనః।
స కథం మమ వాక్యాని శ్రద్దధ్యాద్భూయ ఏవ తు॥ 9-16-8(60362)
తథా దూత్యేన సంప్రాప్తః కృష్ణః పార్థహితే రతః।
ప్రలబ్ధశ్చ హృషీకేశస్తచ్చ కర్మావిచారితం।
స చ మే వచనం బ్రహ్మన్కథమేవాభిమన్యతే॥ 9-16-9(60363)
విలలాప చ యత్కృష్ణా సభామధ్యే సమేయుషీ।
న తన్మర్షయతే కృష్ణో న రాజ్యహరణం తథా॥ 9-16-10(60364)
ఏకప్రాణావుభౌ కృష్ణావన్యోన్యమభిసంశ్రితౌ।
పురా యచ్ఛ్రుతమేవాసీదద్య పశ్యామి తత్ప్రభో॥ 9-16-11(60365)
స్వస్రీయం నిహతం దృష్ట్వా దుఃఖం స్వపితి కేశవః।
కృతాగసో వ యం తస్య హితం మే స కథం చరేత్॥ 9-16-12(60366)
అభిమన్యోర్వినాశేన న శర్మ లభతేఽర్జునః।
స కథం మద్ధితే యత్నం ప్రకరిష్యతి యాచితః॥ 9-16-13(60367)
మధ్యమః పాండవస్తీక్ష్ణో భీమసేనో మహాబలః।
ప్రతిజ్ఞాతం చ తేనోగ్రం భజ్యేతాపి న సన్నమేత్॥ 9-16-14(60368)
ఉభౌ తౌ బద్ధనిస్త్రింశావుభౌ చాబద్ధకంకటౌ।
కృతవైరావుభౌ వీరౌ యమావపి యమోపమౌ॥ 9-16-15(60369)
ధృష్టద్యుంనః శిఖండీ చ కృతవైరౌ మయా సహ।
తౌ కథం మద్వితే యత్నం కుర్యాతాం ద్విజసత్తమ॥ 9-16-16(60370)
దుఃశాసనేన యత్కృష్ణా ఏకవస్త్రా రజస్వలా।
పరిక్లిష్టా సభామధ్యే సర్వలోకస్య పశ్యతః॥ 9-16-17(60371)
తథా వివసనాం దీనాం స్మరంత్యద్యాపి పాండవాః।
న నివారయితుం శక్యాః సంగ్రామాత్తే పరంతపాః॥ 9-16-18(60372)
యదా చ ద్రౌపదీ క్లిష్టా మద్వినాశాయ దుఃఖితా।
ఉగ్రం తేపే తపః కృష్ణా భర్తౄణామర్థసిద్ధయే।
స్థండిలే నిత్యదా శేతే యావద్వైరస్య యాతనం॥ 9-16-19(60373)
నిక్షిప్య మానం దర్పం చ వాసుదేవసహోదరా।
కృష్ణాయాః ప్రేష్యవద్భూత్వా శుశ్రూషాం కురుతే సదా॥ 9-16-20(60374)
ఇతి సర్వం సమున్నద్ధం న నిర్వాతి కథంచన।
అభిమన్యోర్వినాశేన స సంధేయః కథం మయా॥ 9-16-21(60375)
కథం చ రాజా భుక్త్వేమాం పృథివీం సాగరాంబరాం।
పాండవానాం ప్రసాదేన భోక్ష్యే రాజ్యమహం కథం॥ 9-16-22(60376)
ఉపర్యుపరి రాజ్ఞాం వై జ్వలిత్వా భాస్కరో యథా।
యుధిష్ఠిరం కథం పంచాదనుయాస్యామి దాసవత్॥ 9-16-23(60377)
కథం భుక్త్వా స్వయం భోగాందత్త్వా దాయాంశ్చ పుష్కలాన్।
కృపణం వర్తయిష్యామి కృపణైః సహ జీవికాం॥ 9-16-24(60378)
నాభ్యసూయామి తే వాక్యముక్తం స్నిగ్ధం హితం త్వయా॥
న తు సంధిమహం మన్యే ప్రాప్తకాలం కథంచన। 9-16-25(60379)
సునీతమనుపశ్యామి సుయుద్ధేన పరంతప॥ 9-16-26(60380)
నాయం క్లీబాయితుం కాలః సంయోద్వుం కాల ఏవ నః॥ 9-16-27(60381)
ఇష్టం మే బహుభిర్జజ్ఞైర్దత్తా విప్రేషు దక్షిణాః।
ప్రాప్తాః కామాః శ్రుతా వేదాః శత్రూణాం మూర్ధ్ని చ స్థితం॥ 9-16-28(60382)
భృత్యా మే సుభృతాస్తాత దీనశ్చాభ్యుద్వృతో జనః।
నోత్సాహేఽద్య ద్విజశ్రేష్ఠ పాండవాన్వక్తుమీదృశం॥ 9-16-29(60383)
జితాని పరరాష్ట్రాణి స్వరాష్ట్రమనుపాలితం।
భుక్తాశ్చ వివిధా భోగాస్త్రివర్గః సేవితో మయా॥ 9-16-30(60384)
పితౄణాం గతమానృణ్యం క్షత్రధర్మస్య చోభయోః।
న ధ్రువం సుఖమస్తీహ కుతో రాష్ట్రం కుతో యశః।
ఇహ కీర్తిర్విచేతవ్యా సా చ యుద్వేన నాన్యథా॥ 9-16-31(60385)
వృథా చ యత్క్షత్రియస్య నిధనం తద్విగర్హితం।
అధర్మః సుమహానేష యచ్ఛయ్యామరణం గృహే॥ 9-16-32(60386)
అరణ్యే యో విముచ్యేత సంగ్రామే వా తనుం నృపః।
క్రతూనాహృత్య మహతో మహిమానం స గచ్ఛతి॥ 9-16-33(60387)
కృపణం విలపన్నార్తో జరయాఽభిపరిప్లుతః।
ంరియతే రుదతాం మధ్యే జ్ఞాతీనాం న స పూరుషః॥ 9-16-34(60388)
త్యక్త్వా తు వివిధాన్భోగాన్ప్రాప్తానాం పరమాం గతిం।
అపీదానీం సుయుద్ధేన గచ్ఛేయం యత్సలోకతాం॥ 9-16-35(60389)
శూరాణామార్యవృత్తానాం సంక్రామేష్వనివర్తినాం।
ధీమతాం సత్యసంధానాం సర్వేషాం క్రతుయాజినాం।
శస్త్రావభృథపూతానాం ధ్రువో వాసస్త్రివిష్టపే॥ 9-16-36(60390)
ముదా నూనం ప్రపశ్యంతి యుద్వే హ్యప్సరసాం గణాః॥ 9-16-37(60391)
పశ్యంతి నూనం పితరః పూజితాన్సురసంసది।
అప్సరోభిః పరివృతాన్మోదమానాంస్త్రివిష్టపే॥ 9-16-38(60392)
పంథానమమరైర్యాంతం శూరైశ్చైవానివర్తిభిః।
అపి తత్సంగతం మార్గం వయమధ్యారుహేమహి॥ 9-16-39(60393)
పితామహేన వృద్వేన తథాఽచార్యేణ ధీమతా।
జయద్రథేన కర్ణేన తథా దుఃశాసనేన చ॥ 9-16-40(60394)
ఘటమానా మదర్థేఽస్మిన్హతాః శూరా జనాధిపాః।
శేరతే లోహితాక్తాంగాః పృథివ్యాం శరవిక్షతాః॥ 9-16-41(60395)
ఉత్తమాస్త్రవిదః శూరా యథోక్తక్రతుయాజినః।
త్యక్త్వా ప్రాణాన్యథాన్యాయమింద్రసద్మసు ధిష్ఠితః॥ 9-16-42(60396)
తైః స్వయం రచితో మార్గో దుర్గమో హి పునర్భవేత్।
సంపతద్భిర్మహావేగైరితో యాస్యామి సద్గతిం॥ 9-16-43(60397)
యే మదర్థే హతాః శూరాస్తేషాం కృతమనుస్మరన్।
ఋణం తత్ప్రతియుంజానో న రాజ్యే మన ఆదధే॥ 9-16-44(60398)
పాతయిత్వా వయస్యాంశ్చ భ్రాతృనథ పితామహాన్।
జీవితం యది రక్షేయం లోకో మాం గర్హయేద్వ్రువం॥ 9-16-45(60399)
కీదృశం చ భవేద్రాజ్యం మమ హీనస్య బంధుభిః।
సఖిభిశ్చ విశేషేణ ప్రణిపత్య చ పాండవం॥ 9-16-46(60400)
సోఽహమేతాదృశం కృత్వా జగతోఽస్య పరాభవం।
సుయుద్ధేన హతః స్వర్గం ప్రాప్సామి న తదన్యథా॥ 9-16-47(60401)
సంజయ ఉవాచ। 9-16-48x(5090)
ఏం దుర్యోధనేనోక్తే సర్వే సంపూజ్య తద్వచః।
సాధుసాధ్వితి రాజానం క్షత్రియాః సంబభాషిరే॥ 9-16-48(60402)
పరాజయమశోచంతః కృతచిత్తాశ్చ విక్రమే।
సర్వే సునిశ్చితా యోద్ధుముదగ్రమనసోఽభవన్॥ 9-16-49(60403)
తతో వాహాన్సమాశ్వాస్య సర్వే యుద్ధాభినందినః।
ఊనే ద్వియోజనే గత్వా ప్రత్యతిష్ఠంత కౌరవాః॥ 9-16-50(60404)
ఆకాశే విద్రుమే పుణ్యే ప్రస్థే హిమవతః శుభే।
అరుణాం సరస్వతీం ప్రాప్య పపుః సస్నుశ్చ తేజలం॥ 9-16-51(60405)
తవ పుత్రకృతోత్సాహాః పర్యవర్తంత తే తతః।
పర్యవస్థాప్య చాత్మానమన్యోన్యేన పునస్తదా।
సర్వే రాజన్న్యవర్తంత క్షత్రియాః కాలచోదితాః॥ ॥ 9-16-52(60406)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి చతుర్థోఽధ్యాయః॥ 4 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-16-11 పురా యచ్ఛాంతమేవాసీత్ ఇతి క. పాఠః।
పురా యః శంతమో నాసీదద్య పశ్యామి తం కథం ఇతి ఙ.పాఠః॥
9-16-15 ఉరశ్ఛదః కంకటక ఇత్యమరః॥
9-16-32 విప్రవన్మరణం గృహే ఇతి క.పాఠః। విణ్మూత్రమరణం గృహే ఇతి ఙ. పాఠః॥
9-16-4 చతుర్థోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.